पाटनको मंगलबजारमा नेवाः महोत्सव सम्पन्न, सहयोगीहरू सम्मानित

ललितपुर, यल नेवाः समाज ललितपुरको आयोजनामा पाटनको ऐतिहासिक मंगलबजारमा सम्पन्न दुईदिने नेवाः महोत्सवले नेवार समुदायको भाषा, कला, संस्कृति तथा मौलिक…

काठमाडौंको पुरानो बस्तीमा पसलका साना दरा इतिहास बोकेको सिक्का व्यापार : पुस्तौंदेखिको पेशा संकटमा काठमाडौ/ ४ जेष्ठ:काठमाडौंको पुरानो बस्तीमा पसलका साना दराजभित्र थुप्रिएका पुराना सिक्का, तामाका मुद्रा, चाँदीका टक र समयले खियाएका नोटहरू केवल व्यापारका सामग्री होइनन्, ती इतिहासका जीवित दस्तावेज हुन्। तर यही इतिहास बोकेको व्यवसाय अहिले अस्तित्व जोगाउने संघर्षमा छ।पुराना सिक्का तथा मुद्रा कारोबार गर्दै आएका अनिलराज राजबहाक श्रेष्ठ आफ्नो पुर्खादेखिको पेशा अहिले संकटमा पर्दै गएको बताउँछन्। उनी भन्छन्, “मेरो बाजेदेखिको यो पेशा हो। म आफू १५/१६ वर्षको उमेरदेखि यो पेशामा प्रवेश गरेको हुँ। तर मेरो कार्यकालपछि सन्ततिले यो काम गर्ला जस्तो लाग्दैन।”उनका अनुसार पहिले यो व्यवसाय अहिलेको जस्तो केवल संग्रह वा पर्यटनसँग मात्र जोडिएको थिएन। भारतबाट आउने लाहुरेहरूका लागि पैसाको सट्टापट्टा गर्ने, धितो राखेर ऋण दिने जस्ता कारोबार हुने गर्थे। “त्यो बेला यो मिनी बैंकजस्तै थियो,” उनी सम्झिन्छन्।समयसँगै विदेशी पर्यटकहरूको आगमन बढेपछि पुराना सिक्काप्रतिको आकर्षण पनि बढ्न थाल्यो। विशेष गरी ऐतिहासिक तथा धार्मिक आकृति कुँदिएका सिक्का विदेशी पर्यटक र संग्रहकर्ताले रुचिपूर्वक किन्ने गरेका छन्। “तान्त्रिक र लक्ष्मीको चित्र राखेर बनाइएका सिक्काले पाँच–छ सय वर्ष पुरानो इतिहास झल्काउँछ,” श्रेष्ठ भन्छन्, “डिजाइन हेरेरै पर्यटकहरूले चासो देखाउँछन्।”उनका अनुसार सिक्का केवल धातुका टुक्रा होइनन्, ती सभ्यता र संस्कृतिका प्रतीक हुन्। “लक्ष्मी पूजा गर्ने हाम्रो परम्परा छ। हिन्दु र बुद्ध धर्ममा सिक्काको धेरै ठूलो महत्त्व छ,” उनी भन्छन्, “पुरानो पैसा हस्तान्तरण हुँदै आउँदा इतिहास जीवन्त हुन्छ। पैसाले सभ्यता, संस्कृति र पुरानो इतिहास चिनाउँछ।”तर यही इतिहास संरक्षण गर्ने पेशा अहिले कानुनी जटिलता र पुस्तान्तरणको अभावका कारण धरापमा परेको उनी बताउँछन्। नेपालमा १०० वर्षभन्दा पुराना सिक्काको कारोबार गर्न नपाइने कानुनी व्यवस्था रहेको उल्लेख गर्दै श्रेष्ठ भन्छन्, “कानूनले ध्यान दिएन भने यो पेशा संकटमा पर्दै जान्छ।”उनको परिवारमै पनि यो पेशा निरन्तरता दिने अवस्था देखिँदैन। “तीन जना दाजुभाइ र तीन जना दिदीबहिनीमध्ये मैले मात्रै यो काम गरेको हुँ। अरू सबै आ–आफ्नो पेशामा लागिसके,” उनी भन्छन्। उनका छोराछोरीले समेत यो पेशालाई झन्झटिलो र असुरक्षित ठानेर अन्य क्षेत्रमा लागेको उनको भनाइ छ।“यो सधैं चल्ने ठूलो व्यवसाय होइन,” श्रेष्ठ स्वीकार्छन्, “तर यसमा इतिहास छ।”पुरानो मुद्रा कारोबारमा अहिले बिचौलियाको प्रभाव पनि बढेको उनी बताउँछन्। “यो ठाउँमा हामी दुई जनामात्रै यो कारोबार गर्छौं, तर बीचमा बसेर नाफा खाने धेरै बिचौलिया छन्,” उनी गुनासो गर्छन्।उनका अनुसार दुर्लभ सिक्काको संरक्षणसँगै व्यवस्थित कारोबारका लागि सरकारले स्पष्ट नीति र व्यवस्थापन गर्न आवश्यक छ। “दुर्लभ पैसाको संरक्षण र इतिहासको जीवन्तताका लागि सरकारले कानून बनाएर उचित व्यवस्थापन गर्ने हो भने ठीक होला,” उनी भन्छन्, “नत्र यो पेशा लोप हुने अवस्थामा पुग्छ।”सहरको पुरानो गल्लीमा बसेर इतिहास बोकेका सिक्कालाई जोगाइरहेका अनिलराज राजबहाक श्रेष्ठजस्ता व्यवसायीहरूका लागि अहिले सबैभन्दा ठूलो चिन्ता व्यापारभन्दा पनि परम्पराको अन्त्य हो। पुस्तौंदेखि हस्तान्तरण हुँदै आएको ज्ञान र इतिहास अब नयाँ पुस्तासम्म पुग्ने कि नपुग्ने भन्ने प्रश्न उनीहरूको मनमा गहिरिँदै गएको छ।—–

ललितपुर — यल नेवाः समाज ललितपुर जिल्लाले गुठी संस्थानको संरक्षण तथा जिम्मामा रहेको ऐतिहासिक एवं पुरातात्त्विक महत्वको रातो मछिन्द्रनाथ रथमा प्रयोग हुने तामाको “हितिमंग” हराएको घटनाप्रति गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको जनाएको छ।

समाजका अनुसार ९ फिट लामो र १५ इन्च चौडाइ भएको उक्त तामाको हितिमंग रातो मछिन्द्रनाथ रथको धमाको दायाँ–बायाँ भागमा प्रयोग…

थेम्सको लहरमा तमोरको स्पर्श” नामक कविता संग्रह बिमोचित

ललितपुर, २६ बैशाख: बेलायतमा बसेर नेपाली साहित्य लेखनमा सक्रिय स्रष्टा शान्ति लिम्बूद्वारा  सृजना गरिएको कविता संग्रह थेँम्सको लहरमा तमोरको स्पर्श”…

ललितपुरमा हरिराम जोशी संस्कृति पुरस्कार र कदम पुरस्कार वितरण

ललितपुर, पुल्चोक — जोशी रिसर्च इन्स्टिच्युटद्वारा प्रदान गरिने यस वर्षको हरिराम जोशी संस्कृति पुरस्कार इन्जिनियर बदललाल न्याछ्यो र कदम पुरस्कार…

बुंगमतीको करूणामय देगः मन्दिरको रंगबारे बहस : परम्परा कि नयाँ स्वरूप ?

ललितपुर, बुंगमती — बुंगमतीस्थित ऐतिहासिक करूणामय देगः मन्दिर पुनःनिर्माणपछि मन्दिरको बाह्य स्वरूप कस्तो राख्ने भन्ने विषयमा स्थानीय स्तरमा सामाजिक बहस…

सम्पदा संरक्षणमा पत्रकारिताको भूमिका महत्वपूर्ण : तथ्यमा आधारित रिपोर्टिङमार्फत जनचेतना आवश्यक

काठमाडौं । संस्कृति तथा सम्पदा संरक्षणका लागि पत्रकारहरूले तथ्यमा आधारित रिपोर्टिङ गर्दै व्यापक जनचेतना फैलाउनुपर्नेमा सरोकारवालाहरूले जोड दिएका छन् ।…

९औं अन्तर्राष्ट्रिय महिला उद्यमी व्यापार मेला २०२६ सुरु, महिला उद्यमशीलता प्रवर्द्धनमा जोड

काठमाडौं । नेपालभरका महिला उद्यमीहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने छाता संस्था महिला उद्यमी महासंघ नेपाल (FWEAN) ले ९औं अन्तर्राष्ट्रिय महिला उद्यमी व्यापार…

ललितपुर । नेपालको ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाको रुपमा परिचित कार्तिक नाच लाई समेटेर विशेष हुलाक टिकट प्रकाशित गरिएको छ।

हुलाक सेवा विभाग ले फिलाटेलिक सोसाइटी नेपाल को सहकार्यमा उक्त विशेष हुलाक टिकट सार्वजनिक गरेको हो। हुलाक सेवा विभागद्वारा आयोजित…

बागमती गाउँपालिकाका बालबालिकालाई १०३ जोर जुत्ता तथा झोला उपहार

ललितपुर, १५ फागुन । ललितपुरको बागमती गाउँपालिका–३ स्थित श्री सातकन्या आधारभूत विद्यालयका विद्यार्थीहरूलाई १०३ जोर जुत्ता तथा झोला हस्तान्तरण गरिएको…