लुम्बिनी, रुपन्देही। भगवान् गौतम बुद्धको पवित्र जन्मस्थल लुम्बिनीमा “विश्व शान्तिको लागि कला” पहलअन्तर्गत २५ हजार दीप प्रज्वलनसहित ८०x८० फिटको भव्य विश्वबज्र रत्न मण्डल सम्पन्न गरिएको छ। ६५० भन्दा बढी सहभागीहरूको उपस्थितिमा आयोजित उक्त कार्यक्रम सामूहिक आशा, नैतिक जागरण र विश्वव्यापी एकताको शक्तिशाली अभिव्यक्तिका रूपमा उभिएको छ।
कार्यक्रम संयुक्त रूपमा लुम्बिनी बौद्ध विश्वविद्यालयको बौद्ध अध्ययन संकाय, ललितपुर सुन चाँदी व्यवसायी संघ, लुम्बिनी विकास ट्रस्ट तथा धम्मकाया फाउन्डेसनको सहकार्यमा आयोजना गरिएको थियो। यसले शैक्षिक संस्था, नागरिक नेतृत्व र अन्तर्राष्ट्रिय आध्यात्मिक संगठनबीच शान्ति र नैतिक उत्तरदायित्व प्रवर्द्धनका लागि भएको अद्वितीय सहकार्यलाई प्रतिबिम्बित गरेको छ।
कार्यक्रमको अध्यक्षता संयुक्त सुबिन बज्राचार्य र डा. माणिक रत्न शाक्यले गर्नुभएको थियो। प्रमुख अतिथिका रूपमा प्रा. डा. सुवर्ण लाल बज्राचार्य उपस्थित रहनुभएको थियो भने थाइल्याण्डस्थित धम्मकाया फाउन्डेसनका आदरणीय भन्ते थावरो विशेष अतिथिका रूपमा सहभागी हुनुभयो।
बागमती प्रदेश सरकारका श्रम, रोजगार तथा
यातायात पुर्वमन्त्री माननीय प्रेम भक्त महर्जन
ललितपुर महानगरपालिकाकी उपमेयर सुश्री मञ्जली शाक्य, लुम्बिनी सांस्कृतिक नगरपालिकाकी उपमेयर सुश्री कल्पना हरिजन, नेपाल हस्तकला महासंघका अध्यक्ष रबिन्द्र शाक्य, नेपाल गोल्ड एण्ड सिल्भर डिलर्स एसोसिएसनका उपाध्यक्ष दीयेश रत्न शाक्यले शुभकामना मन्तव्य व्यक्त गर्नुभयो। तथा श्री राजेश शाक्यले धन्यवाद ज्ञापन गर्नुभएको थियो। कार्यक्रम सञ्चालन श्री सञ्जय शाक्यले गर्नुभएको थियो भने लुम्बिनी बौद्ध विश्वविद्यालयका प्राध्यापक, विद्यार्थी र देशभरका सहभागीहरूको सक्रिय सहकार्य रहेको थियो।
अशान्त विश्व सन्दर्भमा शान्तिको सन्देश
बढ्दो विश्वव्यापी अशान्ति, सशस्त्र द्वन्द्व, वातावरणीय संकट र नैतिक मूल्य–मान्यताको क्षयको पृष्ठभूमिमा आयोजित उक्त समारोहले आन्तरिक रूपान्तरणको आवश्यकतामा जोड दिएको थियो। वक्ताहरूले राजनीतिक र आर्थिक उपायहरू महत्त्वपूर्ण भए पनि दिगो शान्तिका लागि करुणा, सजगता र प्रज्ञामा आधारित चेतनाको विकास अपरिहार्य रहेको उल्लेख गरे।
लुम्बिनीलाई अहिंसा, सहिष्णुता र नैतिक जीवनको कालातीत ज्योतिको रूपमा चित्रित गर्दै दुई सहस्राब्दीभन्दा बढी समयदेखि बुद्धका शिक्षाले मानवतालाई प्रेम, दया र दुःखमुक्तिको मार्गमा प्रेरित गर्दै आएको स्मरण गराइयो।
मण्डलाको आध्यात्मिक प्रतीकवाद
साँझको केन्द्रबिन्दु रहेको प्रबुद्ध विश्वज्रा रत्न मण्डल केवल कलात्मक स्थापना मात्र नभई सन्तुलन र अन्तरसम्बन्धको चिन्तनशील प्रतीक थियो। बौद्ध दर्शनअनुसार मण्डलाले ब्रह्माण्ड र मानव अस्तित्वको एकीकृत स्वरूपलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ।
यसले पाँच महाभूत—पृथ्वी, जल, अग्नि, वायु र आकाश—बीचको समन्वय झल्काउँछ, जुन प्रकृति र मानव शरीर दुवैमा अन्तर्निहित छन्। मण्डलाको केन्द्रमा अवस्थित ‘वज्र’ले अविनाशी प्रज्ञा र करुणाशील शक्तिको प्रतीकका रूपमा साँचो विश्व शान्ति भित्री जागरण र नैतिक स्पष्टताबाट सुरु हुने सन्देश दिएको थियो।
“अत्त दीपो भव” — आफ्नो ज्योति आफैं बन्नुहोस्
२५ हजार दीप प्रज्वलनले गहिरो आध्यात्मिक अर्थ बोकेको थियो। बुद्धको वचन “अत्त दीपो भव” (आफ्नो ज्योति आफैं बन्नुहोस्) समारोहभरि प्रतिध्वनित भयो। प्रत्येक दीपले अज्ञानतालाई प्रज्ञाद्वारा हटाउने, घृणालाई मैत्रीमा रूपान्तरण गर्ने र लोभलाई उदारतामा बदल्ने संकल्पको प्रतीकत्व बोकेको थियो।
बौद्ध परम्परामा दीपदानले पुण्य सृजना र सकारात्मक मानसिक ऊर्जा विस्तार गर्ने विश्वास गरिन्छ। सामूहिक रूपमा प्रज्वलित २५ हजार दीप मानवताको शान्ति र सद्भावका लागि मौन तर शक्तिशाली प्रार्थनामा रूपान्तरित भए।
विश्वव्यापी एकताको आह्वान गर्दै
साँझ ढल्किँदै जाँदा मण्डलाले उज्यालो छरिरहेको दृश्य केवल सौन्दर्यको प्रदर्शन मात्र नभई विविधतामा एकताको सम्भावनाको जीवन्त सन्देश दिएको थियो।
“विश्व शान्तिको लागि आध्यात्मिक प्रकाश” पहलले संस्कृतिहरू र राष्ट्रहरू पारि शान्तिप्रेमी व्यक्तिहरूलाई नैतिक चेतना र साझा जिम्मेवारीका आधारमा एकताबद्ध हुन आह्वान गरेको छ।
भगवान् बुद्धको पवित्र जन्मस्थल लुम्बिनीबाट प्रज्वलित २५ हजार दीपहरूको उज्यालो घेराले केवल एक स्थल मात्र होइन, सम्पूर्ण मानवताको हृदयमा करुणा, सद्भाव र दिगो शान्तिको नयाँ मार्ग उजागर गरेको आयोजकहरूको विश्वास छ।
