काठमाडौँ भाद्र ११-ः अग्रपूजाको अधिकार प्राप्त विघ्नहर्ता भगवान् गणेशको पूजाआराधना गरी आज देशभर गणेश चतुर्थी पर्व मनाइँदैछ ।
हरेक वर्ष भाद्र शुक्ल चतुर्थीका दिन यो पर्व मनाइन्छ । शास्त्रीय मान्यता अनुसार सत्ययुगमा यिनै तिथिमा भगवान् गणेशको जन्म भएको हो । यस अवसरमा उपत्यकाका अशोकविनायक, चन्द्रविनायक, सूर्यविनायक, कमलविनायक, कमलादी गणेशलगायत देशभरका गणेश मन्दिरमा विशेष पूजा गरी गणेशको जन्मोत्सव मनाउने चलन छ ।
शिव–पार्वतीका पुत्र गणेशलाई धार्मिक कर्मका सबै कार्यमा अग्रपूजाको अधिकार प्रदान गरिएको छ । नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका सदस्य तथा धर्मशास्त्रविद् प्रा. डा. देवमणि भट्टराईका अनुसार आज हरितालिका तीजको व्रत पारायण गरी गणेश व्रत गर्ने शास्त्रीय परम्परा रहेको छ ।
भाद्र शुक्ल तृतीयामा सुखद दाम्पत्य जीवनको कामना गर्ने व्रतालुले चतुर्थीका दिन जीवनमा बिघ्न नआओस् भनी गणेश पूजा गर्ने विधान गणेश पुराणमा उल्लेख छ । बिहान तीजको व्रत पारायण गरी मध्याह्नकालमा गणेशलाई अर्घ्यसहित पूजा गर्ने विधि रहेको बताइन्छ ।
यस पर्वलाई मङ्गल चतुर्थी पनि भनिन्छ । यस वर्ष विशेषगरी मङ्गलबारका दिनै परेकोले यसको महत्त्व अझ बढेको छ । नेवार समुदायले यसलाई चथा पर्वका नाममा मनाउने गर्छन् । यस दिन बालबालिकालाई ‘छुस्यामुस्या’ बाँड्ने परम्परा समेत प्रचलित छ ।
समितिका अध्यक्ष प्रा. श्रीकृष्ण अधिकारीका अनुसार सूर्योदयकालमा चतुर्थी तिथि र मध्याह्नमा पञ्चमी तिथि परेकाले यस वर्ष गणेश चतुर्थी (चथा) र ऋषि पञ्चमी दुवै पर्व आजकै दिन परेको हो ।
वि.सं. २०६५ देखि यस अवसरमा राजधानीलगायत ठूला शहरमा गणेश रथयात्रा निकाल्ने चलन सुरु भएको हो । यस वर्ष पनि रथयात्रा आजै गरिने जनाइएको छ । साथै, वि.सं. २०६४ मा यसै दिन स्थापना भएको राष्ट्रिय धर्मसभाको स्थापना दिवसका रूपमा पनि यो दिन मनाइँदै आएको छ ।
