काठमाडौं— नेपाल संवतको नवौं महिनाको रुपमा मनाइने गुंला पर्व काठमाडौं उपत्यकाका नेवार बौद्ध समुदायको लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्व हो। विशेषतः स्वयम्भू महाचैत्य, गुंलाको मुख्य केन्द्रस्थलमध्येको एक हो, जहाँ बिहानको सानो उज्यालोमा हजारौं श्रद्धालुहरूको पाइला गुञ्जिन्छ।
प्रत्येक बिहान, विशेष गरी गुंला महिनाभरि, भक्तजनहरू परम्परागत धर्मसंगीत (गुञ्ला बाजा) बजाउँदै, विहानीको चिसो शान्त वातावरणमा स्वयम्भू महाचैत्यको परिक्रमा गर्दछन्। हातमा धूप, फूल, बत्तीसपुतलीका चिह्नहरूको दर्शन, र मनमा श्रद्धा बोकेका ती भक्तजनहरूले पुरै क्षेत्रलाई आध्यात्मिक तरंगले भरिदिन्छन्।
धर्मचक्र प्रवर्तनको स्मरणमा मनाइने गुंला, एक महिनासम्म ध्यान, दान, व्रत, पूजा र संगीतमार्फत आत्मशुद्धि गर्ने साधना हो। यस अवधिमा बहाल, विहारहरूबाट विशेष जथा (समूह)हरू निस्कन्छन्। उनीहरूले बाजागाजा, विहारका ब्यानर र चित्रहरूसहित स्वयम्भूको परिक्रमा गरी दर्शन गर्ने चलन छ।
गुंला पर्वले स्वयम्भू महाचैत्यलाई मात्र होइन, सम्पूर्ण काठमाडौं उपत्यकालाई नै धार्मिक संगीतमय उत्सवमा बदलिदिन्छ। यो पर्वले सांस्कृतिक एकता, धार्मिक आस्था र सांगीतिक परम्पराको अद्वितीय समन्वय प्रस्तुत गर्दछ।। गुंलाको समयमा स्वयम्भू महाचैत्य केवल एक तीर्थस्थल होइन, बौद्ध दर्शन, नेवार सांस्कृतिक धरोहर र श्रद्धालुहरूको समर्पणले जीवित भएको जीवित तीर्थ बन्न पुग्छ। गुञ्जायमान बाजाहरू, साधकहरूको लयबद्ध पाइला र स्वयम्भूको पवित्रता—यी सबै मिलेर गुंलालाई अद्वितीय बनाउँछ।
